VAN DOPERWTEN TOT TRAUMAHELI
EEN DAG ALS HUISARTS OP VLIELAND MET INGRID LIEVERSE
Afgelopen zomer heb ik vier weken gewerkt op Vlieland. Er is één huisartsenpraktijk op het eiland met twee huisartsen. Tijdens de vakantie van één huisarts, werkte ik om de dag 24 uur, afgewisseld door de andere huisarts. Een keer dokteren op een Waddeneiland sprak al langer tot mijn verbeelding. Juist op een eiland ontdek je hoe breed en veelzijdig huisartsenzorg kan zijn. En het was intensief, grensverleggend en enorm verrijkend.
08:30 Start van de dag
Op mijn gehuurde e-bike ben ik in een paar minuten op de praktijk. Mijn spreekuur wordt gevuld door de 1.200 eilandbewoners en de toeristen (in de zomermaanden 8.000!). Een eilandbewoner die mij ziet -in plaats van één van haar vaste huisartsen- vraagt bezorgd: “Zijn ze allebei weg van het eiland?” Intussen melden toeristen zich voor alledaagse klachten zoals een verwonding, blaasontsteking, vermeende tekenbeet of oorpijn.
10:30 Sepsis
Ik zie een man met hoestklachten die in een paar dagen flink zieker is geworden. Met verdenking sepsis bel ik de meldkamer. Hij wordt met de helikopter ingestuurd.
12:30 Boot of heli?
Er lijkt ruimte voor lunchpauze. De assistente meldt dat er toch nog een patiënt onderweg is. Een 75-jarige man werd aan de andere kant van het eiland onwel: misselijkheid en alle energie trok uit hem weg. Bij mij aangekomen blijkt hij koortsig (39˚C).
Ook is hij cardiaal belast. Het ECG en de overige controles zijn goed. Dilemma: Laat ik hem per helikopter wegbrengen (15.000 euro)? Of neemt hij zijn geboekte boot om half vier? De familie ziet het zitten om met eigen vervoer te gaan. Met de instructie (“bij verslechtering: 112”) vertrekt hij. Gelukkig komt hij eind van de middag veilig op de SEH aan. Op een eiland is logistiek soms net zo spannend als de geneeskunde zelf.
14:00 Kraambed advies
Tijdens een kraambezoek bij een eilander die twee dagen geleden bevallen is, krijg ik een originele tip van de kraamvrouw: “Mocht er bij een onverwacht vlotte partus op het eiland een nabloeding komen,
gewoon een zak doperwten uit de vriezer op de buik leggen.” Ik sla het toch maar op – wie weet komt het van pas.
17:00 Onnodige zorgen?
Eind van de dag meldt zich een surfer die rond het middaguur met zijn hals op de vin van zijn surfplank viel. Hij heeft een blauwe striem over zijn hals. En is sinds 1-2 uur hees. De KNO-arts adviseert in geval van nood prednisolon intraveneus of te vernevelen met adrenaline. Dat klinkt als te grof geschut voor dit moment.
De jongen zit er verder relaxed bij. “Moet ik rekening houden met een bedreigde ademweg vanavond of vannacht?”, vraag ik. Zijn droge humor stelt niet erg gerust: “Dat hoop ik wel voor jou op dat eiland!”
Ik leg toch maar wat spullen klaar voor het geval dat. ‘s Avonds bel ik de jongen na om te horen hoe het gaat. Gelukkig knapt hij op.
18:30 Foto van röntgen
Weer thuis na een volle werkdag. Ik wil net gaan koken, als de telefoon gaat. De ambulance belt vanwege een tiener met een vermoedelijke schouderluxatie. Ze komen nu naar de praktijk dus ik fiets meteen terug naar de praktijk. Ze hebben al fentanyl toegediend maar ze blijft erg veel pijn houden. Ik maak zelf een röntgenfoto om de diagnose te stellen. Vervolgens biedt de verpleegkundige aan om een snufje ketamine te geven ter ondersteuning. Daarna lukt de repositie mij middels de Kocher-methode.
Toch wel een beetje trots, want dit deed ik voor het laatst als basisarts op de SEH. Tijdens de ANW-uren is hier geen assistente. Dus het inschrijven van patiënten, het uitgeven van medicatie en de betaling afhandelen doe ik hier ook zelf.
20:00 Pechvogel
Een vader belt voor zijn zoontje van 2,5 jaar. Hij viel van de picknicktafel en blijft maar huilen. Ik zie hem op de praktijk en maak röntgenfoto’s. Daar is een bovenarmsbreuk (supracondylaire humerusfractuur)
zichtbaar met dislocatie. De traumachirurg in Leeuwarden stelt dat het een operatie-indicatie is. Hij vraagt “Is de arm neurovasculair intact?”. Hm, hoe beoordeel je dat adequaat bij een peuter? In overleg besluiten we dat het toch de ochtendboot kan worden die om 06.50 uur vertrekt richting de wal. De andere huisarts helpt mij om gips aan te leggen voor de tussentijd. De dag erna krijg ik een Siilo-bericht van de traumachirurg: K-draden succesvol geplaatst en vanavond komen ze terug naar het eiland met de laatste boot.
22:30 Hondendilemma’s
Ook voor dieren staat de huisarts in nood paraat op het eiland. Een toerist belt dat haar hond een kippenbout heeft verpulverd in zijn mond en doorgeslikt. Ik adviseer eerst de dierenarts te bellen.
Die adviseert witte kadetten, en als pijnstilling nodig is en oraal niet lukt, kan ik een injectie zetten. Ehm, gelukkig heb ik de vaste huisarts van het eiland als achterwacht…
23:15 Ongeluk in klein hoekje
Als ik net in bed lig, belt een verzorgende van het verpleeghuis op Vlieland. Ze heeft zojuist een kopje laten vallen op het stenen aanrecht. Het stuiterde kapot en een scherf raakte haar pols. Ze heeft een wond die flink bloedt. Ik stel voor haar op de praktijk te beoordelen. Ze heeft geen vervoer om naar de praktijk te komen. “Misschien kun je me oppikken als je met de auto langs ons rijdt?” Tsja, de taxi rijdt op Vlieland tot 23 uur en er is geen collega met auto. Je moet hier soms net wat ruimdenkender zijn.
00:15 Nachtwerk
Net in bed, gaat de telefoon opnieuw. Een jongen die ik overdag zag met een gebroken sleutelbeen en trauma capitis, blijkt nu moeilijk wakker te worden en verward. Ook loopt hij vreemd. Ik rijd erheen. Moet dit een traumahelikopter worden?! Gelukkig is hij weer adequaat als ik er ben. De indrukken van de dag zijn hem waarschijnlijk te veel geweest. Hij loopt inderdaad anders, maar draagt dan ook een mitella, dus dat vertrouw ik wel.
05:00 Nabij het levenseinde
De vrouw van een 85-jarige man met een ernstige pneumonie belt omdat hij benauwder wordt. Ik geef hem een snufje morfine, dat helpt. Een paar dagen later overlijdt hij. Ik ben aanwezig bij de begrafenis. Een stoet eilanders loopt door de dorpsstraat. Er hangen veel groen-witte Vlieland-vlaggen en zwarte vaandels. Het is helemaal stil – ook de mensen op de terrassen – en de bediening staat langs de kant. Ik krijg er kippenvel van.
08:30 Einde dienst
Na 24 uur zit mijn dienst erop. Tijd om even adem te halen en te genieten van het vakantiegevoel dat dit bijzondere eiland mij geeft!
